İnstagram
Telegram
Telefon
WhatsApp
İletişim Bilgileri

Yakalama ve Hukuka Uygunluk Nedenleri

Yakalama ve Hukuka Uygunluk Nedenleri

Yakalama ve Hukuka Uygunluk Nedenleri

YAKALAMA, ZOR KULLANMA VE HUKUKA UYGUNLUK NEDENLERİ
YAKALAMA
Önleme yakalaması: 5188 sayılı yasaya göre ÖGG: “kişinin vücudu ve ya sağlığı bakımından mevcut bir tehlikeden korunması amacıyla yakalama” yetkisine sahiptir (m.7/ı). Görev alanında bulunan kaybolmuş veya terkedilmiş çocuk, akıl hastası, kendini idare edemeyecek derecedeki sarhoşlar, bir başka nedenle bilincini yitirmiş kimseler ve görev alanında bulunma nedenini izah edemeyen kimliksiz kişiler önleme amacıyla ÖGG tarafından yakalanmalı ve genel kolluğa ve ya yakınlarına teslim edilmeli, acil hallerde genel kolluk beklenmeden en yakın sağlık kuruluşuna görülmelidir. (18 yaşından küçüklere kelepçe takılamaz).

ADLİ YAKALAMA (CMUK 157’ye göre YAKALAMA): “Olay mahallinde görevine ait işlemlere başlayan memur bu işlemlerin yapılmasını kasten ihlal eden veya yetkisi dâhilinde olarak aldığı tedbirlere aykırı davranan şahısları, işlemlerin sonuçlanmasına kadar gözaltına almaya yetkilidir. Şu kadarki bu süre 24 saati geçemez.” Görev alanında işlenen suç yerini genel kolluk gelinceye kadar korumak ÖGG’nin görevidir. ÖGG CMUK m.157’ ye göre olay yerine muhafaza amacıyla yakalama yapar.

YAKALANANIN MUHAFAZASI: 1-Önleme yakalamasına konu olan kişi kendisine veya çevreye zarar vermiyor ve kaçma ihtimali de yoksa kelepçelenmesi ve bir yere kilitlenmesi aşırı bir tedbir olur. 2-Suç şüphesi üzerine yakalanan kişi kural olarak kelepçelenmelidir. 3-Şüphelinin saldırgan davranışlar göstermesi halinde veya tanık olmaması gereken bir işlem yapılacaksa ayrı bir oda içerisinde muhafaza edilmelidir. 4-Birden fazla kişi yakalanmışsa olayın tarafları kesinlikle aynı mekânda tutulmamalıdır.

HUKUKA UYGUNLUK NEDENLERİ VE ZOR KULLANMA
Devletin ayırt edici vasfı güç kullanma tekeline sahip bulunması olduğundan, özel alanlarda kalanların kural olarak güç kullanması kabul edilemez. Özel güvenlik özel alana aittir. Bu nedenle zor kullanmaması esastır. 5188 sayılı Yasa: “Türk Medeni Kanununun 981’ inci maddesine, Borçlar Kanununun 52.maddesine göre zor kullanma” yetkisinden söz etmektedir.

MEŞRU MÜDAFAA: "Kendisinin veya bir başkasının şahsına veya mallarına müteveccih, halen mevcut ve haksız bir taarruzdan doğacak zararları önlemek üzere bir kimsenin yapmak zorunda kaldığı fiil ve hareketler”dir. Görev yeri ve zamanında ÖGG için meşru müdafaa şartları varsa zor kullanarak saldırıyı önlemek, saldırganı yakalamak bir memuriyet görevidir. TMK m.981 gereğince oran (saldırı ile savunma araçları ve korunan hak arasında denge) gözetilmelidir. Sınırın kasıtlı veya taksirle aşılması durumunda TCK hükümleri uygulanır.

KANUN HÜKMÜNDE İCRA: TCK m.49/1 “kanunun bir hükmünün icra suretiyle… işlenilen fiillerden dolayı faile ceza verilmez.” Bir hak veya görev veren hukuk kurallarının varlığı yeterlidir. ÖGG’ in muhtelif kanunlarla verilmiş görev ve yetkilerini kendi inisiyatifi ile uygulaması kanun hükmünü icradır.

YETKİLİ MERCİİN EMRİNİ İFA: TCK 49’da “… salâhiyettar bir merciden verilip infazı vazifeden zaruri bir emri icra suretiyle… işlenen fiillerden dolayı faile ceza verilmez.” denilmektedir. Emrin yerine getirilmesi memurun görevi bakımından zorunlu olmalıdır. Anayasa m.137: “Kamu hizmetlerinde herhangi bir sıfat ve suretle çalışmakta olan kimse, üstünden aldığı emri, yönetmelik tüzük kanun veya anayasa hükümlerine aykırı görülse yerine getirmez ve bu aykırılığı emri verene bildirir. Ancak üstü emrinde ısrar eder ve bu emrini yazı ile yenilerse, emir yerine getirilir... Konusu suç teşkil eden emir, hiçbir suretle yerine getirilmez; yerine getiren kimse sorumluluktan kurtulamaz.”

ZARURET HALİ: TCK m.49/3: “Gerek nefsini ve gerek başkasını vukuuna bilerek mahal vermediği ve başka türlü tahaffuz imkanı da olmadığı ağır ve muhakkak bir tehlikeden muhafaza etmek zaruretinin bahis olduğu mecburiyetle, işlenen fiillerden dolayı faile ceza verilemez.” ÖGG, görev yeri ve zamanında görev icabı tehlikeyi önlemekle yükümlü olduğundan, tehlike yüzünden suç işlemeleri bu kapsamda hukuka uygun görülmez.